Để các doanh nghiệp có tác động đến xã hội đạt hiệu quả tốt nhất

Thành lập và tham gia vào các doanh nghiệp có tác động xã hội đang là xu hướng trên toàn thế giới. Không chỉ Việt Nam, mà các nước trên thế giới, đặc biệt là Mỹ, dạng doanh nghiệp này đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên lại manh mún nhỏ lẻ. Chỉ 20% DNTDXH có vốn điều lệ trên 45 tỉ VND, chỉ 8% có 100 nhân viên trở lên. Vậy làm thế nào để các doanh nghiệp này thực sự tạo ra tác động lớn nhất lên xã hội.

Chuyện gì xảy ra năm 2006? Và đây có phải là loại hình thức kinh doanh tăng trưởng nhanh?

Trong quyển best-seller Làm thế nào thay đổi thế giới (How to change the world), David Bornstein đã dùng doanh nghiệp vì xã hội làm dẫn chứng trong lời mở đầu. Tiếp theo đó, hai sự kiện đã nâng tầm doanh nghiệp vì xã hội toàn cầu: một là Mohammed Yunus và Ngân hàng Grameen đã giành được giải Nobel hòa bình. Hai là Bill Gates đã thông báo ông đã chuyển ưu tiên của mình từ phát triển phần mềm sang tác động xã hội bằng cách chuyển toàn bộ thời gian cho việc này.

Trong khi đó, 19.000 sinh viên tốt nghiệp đại học có điểm số cao trên khắp Hoa Kỳ đã nộp đơn cho tổ chức Teach for America. Kể từ đó, Teach for America đã trở thành một trong những nhà tuyển dụng lớn nhất của sinh viên tốt nghiệp của các trường top Ivy League. Các công ty lớn như IBM đã tạo ra các chương trình chuyển giao nhân viên sang các vai trò của khối xã hội. Các chương trình MBA hàng đầu đã tăng gấp đôi số lượng các khóa học cung cấp nội dung doanh nghiệp xã hội. Các trường đại học thương mại đẳng cấp như Babson College đã thay đổi tuyên bố sứ mệnh của mình để bao gồm cái goi là Giá trị xã hội. Và số đơn xin học bổng doanh nghiệp xã hội như Echoing Green đã tăng vọt.

Tất cả đưa tôi đến câu hỏi thứ hai: Các doanh nhân vì xã hội có vạch ra sự phát triển đúng đắn không?

Với rất nhiều doanh nghiệp nhỏ khởi nghiệp, các doanh nhân có nguy cơ tạo ra những nỗ lực có ý hướng tốt nhưng những nỗ lực phân mảnh mà cuối cùng sẽ không thay đổi nhiều? Đây thực sự là rủi ro, nhưng họ có thể tránh sự phân mảnh này bằng cách áp dụng ba phương pháp tiếp cận cho phép doanh nghiệp xã hội nhỏ có tác động lớn:

  1. Mức độ của tác động tạo ra chứ không phải quy mô tổ chức

Jeff Bradach và Abe Grindle đã chỉ ra rằng ngay cả những doanh nghiệp xã hội thành công nhất đều đang giải quyết một phần nhỏ của vấn đề. Hãy xem xét vấn đề thất nghiệp của thanh niên, câu chuyện thành công lớn nhất ở Hoa Kỳ là Year Up, một tổ chức cố vấn và đào tạo giới trẻ không có cơ hội biết đến các công việc tạo ra lương. Sau 10 năm bền bỉ, tổ chức này đã tiếp cận và giải quyết vấn đề cho 2,000 trẻ, trong khi có tới 6,7 triệu người trẻ tuổi không đi học và không có việc làm trên toàn nước Mỹ.

Mỗi doanh nhân xã hội – với các tổ chức lớn hoặc nhỏ – thay vì phát triển quy mô các tổ chức của họ, họ cần phải nghĩ đến việc giải quyết vấn đề một cách rốt rẻn. Các phương pháp tiếp cận đầy hứa hẹn bao gồm các lớp học trực tuyến mở (MOOCs: Coursera, edX, Khan Acedemy) mở ra các ứng dụng (apps) trên toàn cầu cung cấp thông tin về thời tiết và thị trường cho nông dân nghèo trên toàn thế giới; hoặc thông qua các nền tảng quốc gia hoặc toàn cầu hiện có; hoặc thay đổi các quy tắc xã hội, tái chế và bảo tồn.

  1. Lãnh đạo việc hợp tác, chứ không chỉ là lãnh đạo tổ chức

Khi thế giới thay đổi từ việc tạo ra giá trị thông qua việc lặp lại (xây dựng, phát triển, hoặc phục vụ hiệu quả hơn) cho một thế giới thay đổi, bạn cần những nhà lãnh đạo, những người có thể hiểu được quyển sách vạn hoa của các quá trình và các mối quan hệ – vượt ra ngoài các bức tường của tổ chức của họ. Bill Drayton, người sáng lập và giám đốc điều hành của Ashoka, chỉ ra những kỹ năng cần thiết để trở thành một nhà lãnh đạo tài ba. Kwabena Darko của Ghana, người kết nối lĩnh vực tài chính vi mô của nước này để cộng tác với tổ chức phi chính phủ Opportunity International, và vô số các nhóm dân cư nhỏ ở thôn bản.

  1. Lan tỏa: làm tăng tiếng nói của các thành phần bạn muốn trợ giúp

Bất kỳ doanh nhân xã hội nào muốn giúp đỡ những người có bầu cử khó khăn. Doanh nhân xã hội cần tạo ra các cách để đối tượng của họ thấy được ảnh hưởng tích cực của các giải pháp và chính họ cũng có khả năng mang giải pháp này đến người khác. Ví dụ, Razia Jan, người sáng lập Trung tâm Giáo dục Zabuli ở Afghanistan, đang trao quyền cho các cô gái Afghanistan có tiếng nói hơn ở trong nhà và ngoài cộng đồng của họ bằng cách cung cấp cho họ một nền giáo dục miễn phí, từ đó những cô gái này sẽ giảng dạy lại cho những người khác. Ở California, nhà sáng tạo xã hội Mauricio Lim Miller đã thành lập Tổ chức Sáng kiến ​​Độc lập Gia đình, giúp các gia đình có thu nhập thấp thay đổi mô hình kinh tế và không những thế, các gia đình này sẽ đi hướng dẫn luôn cho những gia đình khác.

 

Một bài thơ của Wendell Berry đọc tại một đài kỷ niệm của người sáng lập cuối của lĩnh vực học thuật của doanh nghiệp xã hội, Greg Dees, tổng kết nó:

 

Có thể là khi chúng ta không biết mình đang làm gì

Và khi chúng ta không biết chúng ta đến từ đâu.

Tâm trí không phải là vật ngăn cách

Dòng cản trở chính là người sẽ cất lời. Là bạn.

 

Nguồn: Havard Business Review

Author: Katie Smith Milway

Chính sửa từ bài phát biểu của Katie tại Giải trao thưởng Đổi Mới Xã Hội của Viện Lewis năm 2014, Babson College.

Leave a Reply